سيد محمد مهدى جعفرى

67

سيد رضى ( فارسى )

است ، و مسلما از فتور و ضعفى كه به شعر ابن الرومى به خاطر افراطش در تحليل و تتبع جزئيات عارض شده ، و خطاهايى كه ابو تمام بر اثر افراط در به كارگرفتن صنايع بدان دچار شده بود ، در امان است . همچنين هرگز چون متنبى در ورطهء مبالغات غير معقول نغلتيده است . « 1 » مناهل الادب العربى در وصف اشعار سيّد رضى چنين مىگويد : رضى تعبيرات مجازى را بدون تكلّف در قالب مىريزد ، و معانى با نگاه مبهمى بدانها مىنگرد ، و اگر از آنها پيروى كند در اطناب و پرگويى نمىافتد ، و غالبا ريشهء بدوى دارد ، ليكن با صنعت « تشخيص » و « تلقيح » آنها را از اصل دور مىگرداند و سبك بيان شريف را از ديگران ممتاز مىكند . با توجه بدانكه وى به گزينش الفاظ و پايين آوردن كلمات به زيبايى و هماهنگى آنها توجّه خاصى دارد ، و بدين وسيله چهرهء شعر خود را از عيبهايى كه دچار شعر ابى تمام و ابن رومى شده محفوظ نگاه داشته است . شعر دوران كودكى خود را اصلاح ، و الفاظش را پيراسته كرده است ، و لذا ايرادى كه به ابو طيّب متنبّى مىگيرند ، از او گرفته نمىشود . به همين علت وى موضوعات زيبايى را در كنار هم به نظم در مىآورد و چنان تناسبى را رعايت مىكند كه هرگز ذهن در بررسى آنها دچار خستگى و ملال نمىشود ، و مانند بحترى به موضوعات پست و ناچيز رضايت نمىدهد . به نظر مىرسد استادش ابن جنّى ، دوست متنبى ، به بهترين شكلى سيد رضى را در بارهء متنبّى ، آن شاعر قوى ، توجيه كرده است ، لذا مىبينيم به شدت از وى متأثّر است ، و اين امر شگفتى نيست ، زيرا شريف حدود پنج سال پس از مرگ متنبى متولد شده است ، و از استادانى آموزش ديده است كه همگى شاعر سيف الدوله را بزرگ مىداشته‌اند ، هيچ انجمن شعر يا محفل ادبى تشكيل نمىشده است كه بحث در بارهء متنبى و شعرش به گوش

--> ( 1 ) . تاريخ ادبيات زبان عربى ، ص 500 .